Yerli Malı Belgesi Nedir?

Yerli Malı Belgesi; Türkiye’de üretilen bir ürünün yürürlükteki mevzuatta belirlenen yerlilik şartlarını karşıladığını gösteren belgedir. Belge, üreticinin kayıtlı bulunduğu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı oda veya borsa tarafından düzenlenir.

Yerli Malı Belgesi, özellikle kamu kurum ve kuruluşlarının mal alımı ihalelerinde ürünün yerli malı olduğunun belgelendirilmesi amacıyla kullanılmaktadır.

Yerli Malı Belgesi düzenlenebilmesi için, kural olarak ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması gerekir. Düzenlenen belge bir yıl süreyle geçerlidir.

Yerli Malı Belgesi işlemleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 25 Ocak 2025 tarihli, 32793 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) ile bu Tebliğde yapılan değişiklikler ve TOBB tarafından hazırlanan uygulama usul ve esasları kapsamında yürütülmektedir. Güncel mevzuat ve formlar

Yerli Katkı Oranı Raporu Nedir?

Yerli katkı oranı %51’in altında kalan ürün ve girdiler için üreticinin talebi üzerine Yerli Katkı Oranı Raporu düzenlenebilir.

Bu rapor, ürün veya girdinin hesaplanan yerli katkı oranını gösterir ancak Yerli Malı Belgesi yerine geçmez. Yerli Katkı Oranı Raporu da düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl süreyle geçerlidir.

Yerli Malı Belgesi Düzenlenmesinin Temel Şartları

Sanayi ürünleri için Yerli Malı Belgesi düzenlenebilmesi amacıyla genel olarak aşağıdaki şartlar aranır:

• Başvuruya konu ürünün Türkiye’de fiilen üretiliyor olması,
• Üreticinin geçerli bir Sanayi Sicil Belgesine sahip olması,
• Başvuruya konu ürünün Sanayi Sicil Belgesindeki üretim konusu içerisinde bulunması,
• Ürünün, firmanın geçerliliği devam eden Kapasite Raporunda yer alması,
• Ürünün tamamen Türkiye’de üretilmesi veya üretim sürecinin önemli aşamaları ile ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve işlemin Türkiye’de gerçekleştirilmesi,
• Ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması,
• Zorunlu Yerli Girdi Listesi kapsamında bulunan girdiler bakımından ilgili yerlilik şartlarının sağlanması.

Yurt dışından parça olarak ithal edilen ve Türkiye’de yalnızca basit birleştirme işlemine tabi tutulan ürünler yerli malı kabul edilmez.

Gıda, tarım, hayvancılık, madencilik ve yazılım ürünlerinde, ürünün niteliğine göre ilave şartlar ve belgeler aranabilir. Yeni Yerli Malı Tebliği’nin güncel kapsamına Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sayfasından ulaşılabilir.

Başvurular Nasıl Yapılır?

Yerli Malı Belgesi ve Yerli Katkı Oranı Raporu başvuruları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından yönetilen Sanayi Bilgi Sistemi (SBS) üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilmektedir.

Başvuru sistemine aşağıdaki adresten e-Devlet bilgileriyle giriş yapılabilir:

Sanayi Bilgi Sistemine Giriş

Başvuru; şirketi temsil ve ilzama yetkili kişi veya firma tarafından yetkilendirilmiş kişi tarafından yapılabilir.

Başvurunun Erzincan Ticaret ve Sanayi Odası tarafından değerlendirilebilmesi için üreticinin Odamıza kayıtlı olması ve üretim tesisinin Odamızın faaliyet alanında bulunması gerekmektedir.

Başvuru Süreci

Başvuru işlemleri genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Firmanın geçerli Kapasite Raporu ve Sanayi Sicil Belgesi kontrol edilir.
2. Başvuru sahibi, e-Devlet bilgileriyle Sanayi Bilgi Sistemine giriş yapar.
3. Başvuruya konu ürün seçilerek gerekli bilgiler sisteme kaydedilir.
4. Yerli katkı oranı hesaplanır ve ilgili belgeler sisteme yüklenir.
5. Başvuru, Odamız tarafından şekil ve belge yönünden incelenir.
6. TOBB tarafından ilgili ürün grubunda yetkilendirilmiş teknik uzman görevlendirilir.
7. Teknik uzman tarafından üretim yerinde inceleme yapılır.
8. Mali ve teknik incelemelerin uygun bulunmasının ardından belge düzenlenerek onay süreci tamamlanır.

Başvurunun niteliğine göre ek bilgi veya belge istenebilir.

Başvuruda İstenen Temel Belgeler

Sanayi Bilgi Sistemine genel olarak aşağıdaki belgelerin yüklenmesi gerekmektedir:

• Başvuru dilekçesi,
• Yerli Malı Belgesi veya Yerli Katkı Oranı Raporu taahhütnamesi,
• Mali verileri inceleme izni,
• Yerli Katkı Oranı Hesaplama Cetveli,
• Mali rapor,
• Teknik rapor,
• Başvuruya konu ürünün adının açıkça yer aldığı güncel satış faturası,
• Geçerli Sanayi Sicil Belgesi,
• Geçerli Kapasite Raporu,
• Üretim hesabı veya üretim reçetesi,
• Yıllık işletme cetveli,
• Ürün fotoğrafı, katalog ve teknik bilgileri,
• İşçilik giderlerini ve hesaplama yöntemini gösteren belgeler,
• Yerli ve ithal girdilere ait faturalar ile bunların niteliğini gösteren belgeler,
• İthal girdilere ilişkin gümrük beyannameleri,
• SMMM veya YMM ruhsatı ve güncel oda faaliyet belgesi,
• Üreticiyi temsil ve ilzama yetkili kişilerin imza sirküleri,
• Başvuru konusu ürünün özelliğine göre talep edilebilecek diğer belgeler.

Belgelerin kapsamı; ürünün sanayi ürünü, yazılım, tarımsal ürün, hayvansal ürün, gıda ürünü, maden veya geri dönüşüm ürünü olmasına göre değişebilir.

Ürünün Niteliğine Göre İstenebilecek İlave Belgeler

Başvuru konusu ürüne göre aşağıdaki belgelerden biri veya birkaçı ayrıca talep edilebilir:

• Çiftçi Kayıt Sistemi Belgesi veya Tarım ve Orman Bakanlığına ait ilgili kayıt belgesi,
• Gıda İşletme Kayıt veya Onay Belgesi,
• Maden ruhsatı,
• Çevre İzin ve Lisans Belgesi,
• Kaynak Suyu Kullanım İzin Belgesi,
• İlaç ruhsatı,
• Fason üretim sözleşmesi,
• Marka Tescil Belgesi,
• Teknolojik Ürün Belgesi,
• Müstahsil makbuzu,
• Geri dönüşüm girdilerine ilişkin taahhütname,
• Ürünün üretim ve maliyet yapısını doğrulayan diğer bilgi ve belgeler.

E-İmzalı ve Islak İmzalı Başvurular

Başvuru belgelerinin gerekli kişiler tarafından güvenli elektronik imza ile imzalanması hâlinde, e-imzalı belgelerin ayrıca basılı olarak Odamıza sunulmasına gerek bulunmaz.

Belgelerin elektronik imza kullanılmadan sisteme yüklenmesi durumunda; başvuru dilekçesi, taahhütname, mali verileri inceleme izni, Yerli Katkı Oranı Hesaplama Cetveli ve mali rapor gibi ilgili belgelerin ıslak imzalı asıllarının Odamıza teslim edilmesi gerekir.

Başvuru yöntemine göre hangi belgelerin fiziki olarak teslim edileceği konusunda işlem öncesinde Odamızdan bilgi alınması önerilir.

Yerli Katkı Oranı Nasıl Hesaplanır?

Yerli katkı oranı; ürünün üretiminde kullanılan yerli ve ithal girdiler, doğrudan işçilik giderleri ve üretimle ilgili genel giderler dikkate alınarak mevzuatta belirtilen hesaplama yöntemiyle belirlenir.

Hesaplama, TOBB tarafından yayımlanan Yerli Katkı Oranı Hesaplama Cetveli üzerinden yapılır ve işletme bünyesinde iş sözleşmesine bağlı olarak çalışmayan, yetkili bir SMMM veya YMM tarafından mali yönden incelenerek onaylanır.

Yerli katkı oranının hesaplanmasında kullanılan bilgi ve belgelerin doğru, güncel ve başvuruya konu ürünle uyumlu olması gerekmektedir.

Belgenin Geçerlilik Süresi

Yerli Malı Belgesi ve Yerli Katkı Oranı Raporu, düzenlendiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl süreyle geçerlidir.

Belgenin geçerlilik süresinin sona ermesinden sonra kullanılmaya devam edilebilmesi için yeniden başvuru yapılması gerekir. Belge düzenlendikten sonra şirketin unvanı, nev’i, üretim adresi, üretim yapısı veya ürünün içeriğinde değişiklik olması durumunda Odamıza bilgi verilmelidir.

Önemli Hususlar

• Her ürün için ayrı Yerli Malı Belgesi düzenlenmesi esastır.
• Teknik özellikleri, üretim süreçleri, girdileri ve işlevleri benzer ürünler, teknik uzmanın uygun değerlendirmesiyle aynı belge kapsamında yer alabilir.
• Belge yalnızca üzerinde belirtilen üretici, üretim yeri ve ürünler için geçerlidir.
• Başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin doğruluğundan üretici, mali uzman, teknik uzman ve ilgili taraflar sorumludur.
• Belgelendirme sonrasında Bakanlık, TOBB veya yetkili kurumlar tarafından ara kontrol ya da yerinde inceleme yapılabilir.
• Belgelendirme şartlarının kaybedildiğinin veya yanlış ya da yanıltıcı belge sunulduğunun tespit edilmesi hâlinde belge iptal edilebilir.
• Başvurunun yapılması, belgenin mutlaka düzenleneceği anlamına gelmez.
• İnceleme ve belgelendirme ücretleri başvurunun kapsamına ve belge sayısına göre değişebilir.
• Ücretlerin, Odamız tarafından bildirim yapılmadan önce yatırılmaması önerilir.

Ücretlendirme

Faydalı Bağlantılar

• Sanayi Bilgi Sistemi - Başvuru
• TOBB Yerli Malı Belgesi Mevzuatı ve Güncel Formlar
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı - Yerli Malı
• Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10)
• Sanayi Sicil Bilgi Sistemi
• LONCA - Sanayi Sicil Verileri